Leczenie moczenia nocnego z towarzyszącymi zaburzeniami czynnościowymi dolnych dróg moczowych
S. Osman, K. Pawlik, W. Perdzyński, P. Stępień, A. Porębska
z Oddziału Chirurgii Dziecięcej Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego w Kielcach (Ordynator: dr med. Anna Porębska)
Konsultant w zakresie urologii dziecięcej: prof. nadzw. dr hab. med.Wojciech Perdzyński

Moczenie nocne (enuresis nocturna)- wyciek moczu podczas snu; charakter czynnościowy dolegliwości, nie wiąże się z wadą anatomiczną lub chorobą układu nerwowego- dobre rokowanie.

Przyczyny moczenia nocnego pierwotnego:
-niedobór wydzielania nocnego ADH (PIMN),
-genetyczne,
-zaburzenia snu,
-moczówka prosta,
-idopatyczne

Przyczyny moczenia nocnego wtórnego:
-zmniejszona nocna pojemność pęcherza moczowego (nadczynny wypieracz),
-zapalenie pęcherza moczowego,
-zaburzenia snu,
-zaparcia,
-cukrzyca,
-nadczynność tarczycy,
-czynniki psychologiczme

Izolowane moczenie nocne (enuresis nocturna)

nocna poliuria
Nadmierna produkcja i wydalanie moczu w godzinach nocnych, przy prawidłowej pojemności pęcherza moczowego.
Zmniejszenie pojemności pęcherza moczowego
Ilość moczu produkowanego w godzinach nocnych jest prawidłowa.

 

Leczenie pierwotnego moczenia nocnego
Stosuje się:
-alarmy wilgotnościowe,
-leczenie farmakologiczne (desmopresyna),
-inne sposoby leczenia (akupunktura, leczenie psychologiczne i inne)

Leczenie wtórnego moczenie nocnego
polega na usunięciu przyczyny, która go wywołała.

Przyczyny moczenia nocnego spowodowanego zaburzeniami czynnościowymi:
1. Nadreaktywny (niestabilny) wypieracz
nieprawidłowe hamowanie aktywności skurczowej wypieracza podczas gromadzenia moczu
wtórne do przeszkody podpęcherzowej
2. Niedoczynny wypieracz "leniwy pęcherz"
przeszkoda podpęcherzowa anatomiczna
przeszkoda czynnościowa (zaburzenia koordynacji zwieraczowo-wypieraczowej)
postać idiopatyczna

Cechy charakterystyczne w wywiadzie moczenia nocnego z towarzyszącymi zaburzeniami czynnościowymi dolnych dróg moczowych
Naglące parcia występujące w ciągu dnia
"okres suchości"
Częstomocz (przy nadreaktywnym wypieraczu)
Zbyt rzadkie oddawanie moczu (przy leniwym pęcherzu moczowym).

Diagnostyka zaburzeń czynnościowych dolnych dróg moczowych
Wywiad (naglące parcia, "okres suchości" wypytanie o przebytych operacjach, chorobach układu nerwowego, moczowego, metabolicznych).
Badanie fizykalne (prawidłowe)
Badania dodatkowe (badania labolatoryjne, obrazowe i badania urodynamiczne!)

Rodzaje badań urodynamicznych:
Przepływ cewkowy (uroflowmetria)- czy jest przeszkoda podpęcherzowa?
Cystometria H2O - jak funkcjonuje pęcherz moczowy?

Rodzaje badań urodynamicznych:


W latach 1996-2002 w Pracowni Urodynamicznej Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego w Kielcach przebadano 597 dzieci (270 dziewczynek i 327 chłopców), którzy zgłosili się z powodu moczenia nocnego, leczonych wcześniej w poradniach specjalistycznych lub rejonowych, bez zadawalających efektów terapeutycznych.

Badane dzieci były w wieku 6-18 lat.
U 328 dzieci z moczeniem nocnym stwierdzono zaburzenia czynnościowe dolnych dróg moczowych.
Stanowiło to 54,94% wszystkich pacjentów zgłaszających się do Poradni Urodynamicznej z powodu moczenia nocnego.
Grupę badaną stanowiło 260 dzieci.

Zaburzenia urodynamiczne u dzieci z moczeniem nocnym
"mała czynnościowa pojemność pęcherza moczowego"- 127 dzieci (21,27%).
Nadreaktywny wypieracz- 201 dzieci (33,66%).
Nie było przypadków niedoczynnego wypieracza.

Leczenie moczenia nocnego spowodowanego zaburzeniami czynnościowymi dolnych dróg moczowych
Leczenie farmakologiczne- chlorowodorek oxybutyniny (2-4mg/kg/dobę w dawkach podzielonych).
Trening pęcherza- mikcje co 3-4 godziny.
Prawidłowa podaż płynów u dziecka w ciągu dnia (bez nadmiernego pojenia wieczorem!).

Monitorowanie leczenia przez:
1. Prowadzenie w domu Karty Diurezy dziecka (bilans płynów przyjętych i wydalonych przez dziecko w ciągu doby).
2. Kalendarz Nocy Mokrych.
3. Kontrole urodynamiczne (konsultacje, kontrolne badania urodynamiczne, ewentualna modyfikacja dawek leków).

Wyniki leczenia
Ustąpienie moczenia nocnego uzyskano u 260 dzieci
U dzieci ze zmniejszoną pojemnością pęcherza moczowego uzyskano stosowną do wieku pojemność pęcherza moczowego u 116 dzieci (91,34%).
U 144 dzieci (71,64%) ustąpiły objawy nadreaktywnego wypieracza.

Wnioski:
Zaburzenia czynnościowe dolnych dróg moczowych mogą być wtórną przyczyną moczenia nocnego u dzieci.
W przypadku braku poprawy przy leczeniu moczenia nocnego preparatami desmopresyny, należy rozważyć u dzieci diagnostykę urodynamiczną.
Badania urodynamiczne pozwalają stwierdzić zaburzenia czynnościowe dolnych dróg moczowych, co jest niezbędne do wdrożenia odpowiedniego leczenia.
Chlorowodorek oxybutyniny jest skutecznym lekiem w leczeniu wtórnego moczenia nocnego.